Waarden en normen

From Samenleving
Jump to navigation Jump to search
Tennis shake hands after match.jpg

Waarden en normen zijn regels en principes hoe we in een samenleving met elkaar omgaan. Het word vaak met elkaar genoemd maar het zijn geen synoniemen. Waarden en normen kunnen verschillen tussen samenlevingen en culturen. De waarden in de meeste samenlevingen zijn het zelfde maar de normen verschillen wel vaak.

Waarden[edit]

Waarden zijn belangrijke ideeën over hoe je met elkaar omgaat in de samenleving. De waarde van een waarde verschild van persoon tot persoon. Zo kan voor de ene persoon privacy belangrijker zijn dan veiligheid. Waardes kunnen met elkaar botsen. De privacy kan worden beschadigt door overal camera’s op te hangen die zorgen voor veiligheid. Voorbeelden van waarden zijn: vrijheid van meningsuiting, gelijkheid en respect. Sommige waarden zijn in bepaalde samenlevingen belangrijker.

Zo is stiptheid en vrijheid van meningsuiting in Nederland heel belangrijk terwijl dit minder in China zo is. In China is de waarde respect bijvoorbeeld veel belangrijker dan in Nederland. Als je respect hebt voor belangrijke waarden wordt dit gezien als goed en als je geen respect hebt voor belangrijke waarden wordt dit gezien als slecht.

Normen[edit]

Normen zijn gedragsregels die gebaseerd zijn op waarden. Normen kunnen zowel geschreven als ongeschreven regels zijn. Een voorbeeld van een geschreven regel is het verbod op stelen. Een voorbeeld van een ongeschreven regel is dat je elkaar laat uitpraten en dat je oude mensen met u aanspreekt. Aan veel normen houd je je onbewust. Ze worden als vanzelfsprekend gezien.

Het niet houden aan bepaalde geschreven normen kan er voor zorgen dat je straf krijgt, een sanctie. Als je bijvoorbeeld te hard rijdt kan een boete krijgen. Sancties kunnen negatief zijn maar ook positief. Je aan de snelheid houden heeft positieve gevolgen en bij te hard rijden kun je een negatieve sanctie verwachten (een boete).

Het woord normen komt van het Latijnse woord norma wat zoiets betekent als winkelhaak, maatstaf of regel.

Verband waarden normen[edit]

Normen komen voort uit waarden. Vaak worden normen eerst genoemd maar dat is niet logisch want normen zijn gebaseerd op waarden. Bij de waarde sportiviteit hoort de ongeschreven norm dat als er iemand geblesseerd op het veld ligt je niet doorgaat met voetballen. Bij de waarde veiligheid hoort bijvoorbeeld de geschreven norm dat je niet door rood mag rijden omdat je dan andere mensen hun veiligheid in gevaar brengt. De meeste waarden hebben meerderen normen, zoals bij de waarde veiligheid nu ook het dragen van een mondkapje hoort. Zoals je ziet kunnen normen door de tijd veranderen maar blijft de waarde hetzelfde. Vroeger viel onder de waarde respect de norm dat je elkaar een hand gaf en nu valt onder de waarde veiligheid dat je elkaar geen hand geeft.

Samenvatting[edit]

Waarden zijn belangrijke ideeën over hoe je met elkaar omgaat en normen zijn gedragsregels die gebaseerd zijn op waarden. Bij elke waarde horen normen, die kunnen geschreven of ongeschreven zijn. Er zijn geen normen zonder waarden.

Waarden en normen ontstaan in een samenleving. Waarden en normen komen vaak overeen tussen samenlevingen maar zijn dat niet altijd. Waarden kunnen met elkaar botsen.

Bronvermelding / links[edit]

https://www.testcentrumgroei.nl/life/normen-en-waarden